Wat is Zen?

Zen is een vorm van boeddhisme die zich ontwikkelde in het China van de 7e en 8e eeuw, toen het boeddhisme zich van India naar China verspreidde en interactie had met de inheemse traditie van het taoïsme. Het woord 'zen' weerspiegelt dit: het is de Japanse manier om het Chinese karakter 'Chan' uit te spreken, dat zelf is afgeleid van de Indiase boeddhistische term 'jhana'. 'Jhana' betekent 'meditatie', dus Chan-boeddhisme of zenboeddhisme betekent letterlijk een bepaald type boeddhisme dat de nadruk legt op meditatie.

Zen voer van China en het verspreidde zich naar Korea, Vietnam en japan. Rond 1960 en 1970 werd het bekender buiten Azie. En vandaag de dag wordt het overal ter wereld gepraktiseerd.

Zen heeft geen raakvlakken met religie. het zegt niets over wat er met ons gebeurt na de dood, en heeft geen "god" of hogere macht om te aanbidden.

Zen is een vorm van boedhisme, met veel invloeden uit het taoisme.

Zen of chán is een vorm van boeddhisme die sterk de nadruk legt op dhyana oftewel concentratie-meditatie. Hiermee zou inzicht verkregen worden in de eigen ware aard om zo de weg te openen naar een bevrijde manier van leven. Chán is een van de grotere Chinese scholen in het mahayana-boeddhisme. In Japan en het westen is de school bekend onder de naam zen.


Leerstellingen

Het boeddhisme gaat uit van sunyata, leegte. Maar een andere belangrijke leerstelling is de boeddha-natuur, het idee van een essentiële natuur of werkelijkheid. Alle levende wezens hebben die, maar zijn zich er niet van bewust, zolang ze niet ontwaakt zijn. Dit idee van een essentiële natuur kan makkelijk leiden tot de opvatting van de ware natuur als een onveranderlijk, statisch ding.

De vraag aan de boeddha waarom hij de boeddha-natuur predikt, als alle verschijnselen in essentie leeg zijn. Hierop antwoordt hij, dat het idee van de leegte mensen angst aanjaagt, en dat het idee van de Boeddha-natuur mensen de moed geeft om verder te gaan op dit pad.

 

Kensho: inzicht in de eigen ware aard

Het doel van zen is kensho, inzicht in je eigen ware aard, en mujodo no taigen, uitdrukking van dit inzicht in het dagelijkse leven.

Inzicht in de ware aard wil zeggen: zien dat er geen onveranderlijk 'ik' of 'zelf' aanwezig is, dat je in essentie leeg bent. Dit is een contra-intuïtief inzicht, omdat we van nature geneigd zijn om onszelf als een 'ik', een vaststaande entiteit waar te nemen.

Uitdrukking in het dagelijks leven wil zeggen dat dit inzicht niet alleen een contemplatief inzicht is, maar dat ons leven uitdrukking geeft aan een zelfloos bestaan. Door de nadruk die met name Rinzai-zen legt op meditatie, koan-studie en verlichting kan gemakkelijk de indruk ontstaan dat er een doel bereikt moet worden. Verlichting, of 'ontwaken', kan echter geen doel op zichzelf zijn. Het gaat er ook steeds om hoe dit ontwaken wordt vormgegeven in het dagelijks leven.

 

Zazen

Zenmeditatie

Verlichting is niet iets dat iemand kan afdwingen. Toch worden er methodes gebruikt, waarvan de bekendste en meest gebruikte de meditatie en de koan-studie zijn.

Zen legt de nadruk op za-zen: meditatie als middel tot verlichting. Meditatie kent meerdere vormen. In het boeddhisme worden twee vormen toegepast, vipassana (aandachtig gewaarzijn) en samatha (concentratie van de geest). In het zenboeddhisme ligt de nadruk op samatha. Het Japanse woord zen is een verbastering van het Chinese woord ch'an, wat weer een verbastering is van dhyana, concentratie. Het Japanse woord zazen betekent 'zittend mediteren'. Toch is zenmeditatie idealiter niet alleen concentratie, maar ook aandacht: het gewaarzijn van de voortdurende verandering van ons bewustzijn, van alle prikkels die we opnemen en de automatische reactie daarop van onze geest.

Ter afwisseling van het zittend mediteren, is er de zogeheten loop-meditatie, kinhin, waarin met zeer veel aandacht wordt gelopen. Een leider-monnik loopt voorop en slaat op een gong en achter hem lopen de andere monniken of zenbeoefenaars.

Zelfspot met behoud van respect is van groot belang, want ijdelheid of de illusie dat je iets bereikt hebt, ligt altijd op de loer. Een goede grap en relativeren is dan ook wel nodig bij alle rituelen.

De Zen paradox

Zen mind = beginners mind

Verlichting

We zitten gevangen in de paradox dat we enerzijds het leven een nogal ingewikkelde puzzel vinden, die ons veel leed bezorgt en anderzijds zijn we ons vaag bewust van het feit dat het leven grenzeloos en onbeperkt is. Dus zoeken we naar een oplossig van de puzzel. De eerste plek waar we die zoeken is buiten onszelf. 

Oefenen
In Zen praten we niet over "iets bereiken". Verlichting is niet iets dat je bereikt. Het is de afwezigheid van iets. Er over praten of lezen heeft weinig zin. Iedereen moet oefenen. Er is geen alternatief.

"Ik geloof niet dat we iets loslaten. Ik geloof dat we alleen maar dingen uitputten. De beste manier om los te laten is de gedachten als ze bij je opkomen op te merken en ze te herkennen. We moeten het misschien tienduizend keer doen, maar de waarde van de oefening ligt in het voorturend terugkeren van de geest naar het nu, keer op keer.

-Charlotte Joko Beck-


Steeds oefenen

Geen verbetering

Zen is geen verbeterproject. We mogen doelen stellen, jazeker, maar we houden ons er niet aan vast. Zen is dat te doen wat nodig is, met al je aandacht. En dat steeds blijven oefenen.
Zen is eenvoud. 

Steeds oefenen

Jijzelf

Jij bent zelf ook geen verbeterproject. We mogen slechts opmerken wanneer we in gedachten schieten dat we anders zouden moeten zijn, anders zouden moeten handelen of spreken of andere emoties zouden moeten hebben. 
Er zullen altijd verstoringen, ups en downs zijn. Maar de manier waarop we ons daartoe verhouden wordt door Zen beoefening anders. Door niet in verzet te gaan tegen de realiteit kunnen we met de realiteit steeds beter dealen.

Door niet een "rustigere versie" van onszelf te willen zijn, vinden we rust.

Zen is not some kind of excitement, but concentration on our usual everyday routine.
-Shunryu Suzuki

Contact

Joy of Yoga
Oude Liesselseweg 16
5751 WP Deurne - Nederland

06 - 29 59 37 11
Bellen: ma-vrij van 11.00 - 18.00 uur

Email:  

Onze yogastudio is 10 -12 minuten rijden vanaf:
Helmond Brouwhuis - Helmond Rijpelberg - Helmond Dierdonk

Joy of Yoga
Oude Liesselseweg 16
5751 WP Deurne - Nederland

Bellen: ma-vrij van 11.00 - 19.00 uur

Bel ons

Gelieve niet communiceren via whatsapp of sms.

Mail ons

Onze yogastudio is 10 -12 minuten rijden vanaf:
Helmond Brouwhuis
Helmond Rijpelberg
Helmond Dierdonk


© 2008 - 2021   Joy of Yoga - Alle rechten voorbehouden | Website: Van Dongen Design - Inloggen
Door gebruik te maken van deze website ga je akkoord met ons cookiebeleid.